Socjometria

Socjometria to metoda badawcza stosowana głównie w socjologii i psychologii społecznej, służącą do określania pozycji poszczególnych jednostek w grupie oraz do badania grupy jako całości. Znajduje zastosowanie zarówno w placówkach wychowawczych, resocjalizacyjnych, jak też w badaniach społecznych, marketingowych, sondażowych, itp. Polega najczęściej na badaniu współpracy i komunikacji (czyli wzajemnego oddziaływania) pomiędzy jednostkami w populacji/grupie ze względu na podane przez badacza kryterium/kryteria.

Taką grupą w badaniach pedagogicznych może być klasa szkolna czy inna grupa wychowawcza, w badaniach marketingowych może to być grupa klientów, zaś w badaniach sondażowych określających np. preferencje polityczne - grupa wyborców. Grupę bada się za pomocą tzw. testu socjometrycznego (zwanego też metodą czy techniką socjometryczną), który jest rodzajem ankiety/kwestionariusza.

Uzyskane dzięki temu informacje poddawane są analizom statystycznym, które pozwalają określić strukturę wewnętrzną grupy, stopień jej ekspansywności, integracji, różnice między grupami, ich naturę i znaczenie wychowawcze, itd.Analiza danych socjometrycznych dostarcza również informacji o relacjach jednostka - grupa i podziałach na podgrupy. Ważne jest także to, że im mniejsza grupa tym bardziej wiarygodne są wyniki badań.

Do walorów badań socjometrycznych należy zaliczyć to, że umożliwiają one poznanie struktury grupy w stosunkowo prosty i szybki sposób. Badania te nie wymagają skomplikowanej aparatury (najczęstszą formą b. socjometrycznych są badania ankietowe, ale także dane obserwacyjne, informacyjne) a jednocześnie dostarczają nieocenionych informacji i wiedzy.

Socjometria odsłania bezpośrednie stosunki zachodzące między członkami grupy, dlatego badacz nie jest zdany tylko na prowadzenie żmudnych, długotrwałych obserwacji w celu zgromadzenia odpowiedniego materiału badawczego. Dzięki tym zaletom badania socjometryczne mogą być stosowane często, co z kolei czyni z nich dogodny instrument studiów nad dynamiką i przemianami dokonującymi się w strukturze społecznej.